Kako su nastale stene?
U nastavku ovog teksta saznaćete kako su nastale tj. kako nastaju stene i kakvih vrsta stena ima na planeti Zemlji. Stena je sastavni deo Zemljine kore i njenog gornjeg plašta (litosfere). Površina Zemlje je hladna i čvrsta.
Nasuprot tome, materijal koji se nalazi nekoliko kilometara ispod Zemljine površine je veoma topla tvar zvana magma. Sastoji se od materijala koji stvaraju stene, istopljenih usled veoma visokih temperatura. Ponekad magma izađe na površinu gde se ohladi i formira eruptivne stene.
Jedan od načina na koji se stvaraju eruptivne stene je kada magma izbije kroz vulkan. Tada to se zove lava. Lava se ohladi se i očvrsne veoma brzo pa stvara razne vrste stena, kao bazalt (bazaltne stene) Stene su sastavljene od malih čestica zvanih kristali. Stene koje su nastale od lave imaju veoma sitne kristale. Ponekad je magma istisnuta na površinu kroz pukotine Zemlje pa se sporije hladi i očvrsne. Stene što nastaju na taj način, kao granit, sastavljene su od mnogo većih kristala.
Mnogo drugih stena nastalo je od eruptivnih stena. Te druge stene mogu se podeliti u dvije kategorije: sedimentne stene i metamorfne stene.
Veoma stare stene postepeno se troše erozijom — delovanjem vetra, kiše, leda, reka i mora. Čestice koje su erozijom otkinute od tih stena nošene su dalje i obično nataložene, na primer na dno mora. Nakon miliona godina mase tih čestica se čvrsto spoje i formiraju sedimentne stene.
Peščar (Peščar je sedimentna stena , sestavljena iz zdrobljenih zrna peska veličine 0,1 mm do 2 mm) i glina su sedimentne stene. Peščar je sastavljen od čestica srednje veličine, a glina od veoma sitnih čestica.
Neke su sedimentne stene nastale od nataloženih školjaka i kostura životinja koje su živele u morima i rekama pre više miliona godina: vapnenac i kreda su primeri takvih stena.
Metamorfne stene su formirane delovanjem velike topline na eruptivne i sedimentarne stene. Ta toplota često potiče od nekog vulkana u erupciji. Mramor je metamorfna stena nastala od vapnenca; škrijevac je nastao od krede. Mnoge metamorfne stene sadrže velike kristale dragog kamenja, kao što su granat i rubin.
Sve su stene načinjene od kristala različitih hemijskih sastojaka zvanih minerali. Kvare je najobičniji mineral i nalazi se u većini stena. Pesak na morskim obalama sastoji se od sitnih zrnaca nošenih i glačanih delovanjem plima. I šljunak na žalu je glačan i zaobljiivan delovanjem mora. Taj proces glačanja putem mora traje milionima godina.
Tamna boja mnogih stena prouzrokovan je prisutnošću minerala koji sadrže železa i magnezijuma. Olivin i amjibol su primeri takvih minerala. Mineral kalcit nalazi se u vapnencu i kredi. Sastoji se od one iste tvari koja stvara prevlaku s unutrašnje strane bojlera (kamenac), on stvara i stalaktite i stalagmite u u pećinama
Molimo online portale (sajtove), ako kopirate orginalni clanak s našeg sajta zanimljivosti dana NAVEDITE NAS KAO IZVOR i MALO IZMENITE NASLOV.Za objavljivanje originalnih članka sa sajta na Facebook(Meta),Instagram,YouTube kontaktirajte nas za odobrenje. Hvala!
PREDLAŽEMO VAM JOŠ:
