KAKO su nastali NOVOGODIŠNJI UKRASI?

Božić kao i Nova godina su sve bliže..S praznicima stiže i ukrašavanje jelki novogodišnjim ukrasima. I dok ukrašavate svoju jelku saznajte kako su nastali novogodišnji ukrasi?…

Tokom ovoog meseca decembra posebno svečno i važno umalom nemačkom gradu Lauša u saveznoj državi Tiringiji, gde se tradicija duvanja staklaprenosi s generacije na generaciju još od početka 19. veka.

Tamo je još 1597. postojala mala fabrika stakla u kojoj su se proizvodile čaše i staklene činije, ali već 1755. u njoj su počeli da proizvode prve na svetu šuplje staklene perle (kugle) koje su se koristile kao nakit ili igračke (kasnije kao novogodišnji ukrasi)

Nakon uvođenja meha, 1820. godine stakloduvači su mogli da „naduvaju“ i veće staklene predmete, a nešto kasnije, 1847. nekolicina preduzetnika iz tog nemačkog mesta počela je da proizvodi staklene ukrase u obliku voća i orašastih plodova.

Do danas ovo mesto uspeva da održi kvalitet i stoletnu tradiciju i smatra se jednim od prvih koji su počeli s izradom ukrasa za Novu godinu i Božić na veliko. Ali malo ko zna da su ukrasi za jelku navodno nastali iz nužde, upravo u mestu Lauša.

Navodno je, početkom devetnaestog veka jedan nezaposleni duvač stakla, u nedostatku novca kojim bi kupio jabuke, orahe i ostale slatkiše koji su se tada kačili o grane, svojoj deci u staklu izduvao staklene mehuriće (kuglice) kojima su okitili jelku.

Božićna kuglica izmišljena je upravo ovde, u našem mestu Lauš s ponosom kaže Gerhard Grajner-Baer koji istražuje istoriju tradicije, osoba koja je zaslužna za to što je stakloduvačko umeće iz Lauša u martu 2021. UNESKO prepoznao kao nematerijalnu kulturnu baštinu.

Za stakloduvače iz ovog mesta godina 1880. bila je prekretnica. Naime, američka maloprodajna firma „Vulvort“ sklopila je s jednom nemačkom fabrikom posao izrade božićnih ukrasa, naručivši odande veliku količinu krhkih staklenih predmeta.

I danas u Laušu ukrase za jelke proizvode manje porodične firme, premda im konkurišu jeftini ukrasi iz masovne kineske proizvodnje. Grajner-Baer kaže da je danas u Laušu još uvek oko 15 do 20 porodičnih firmi koje proizvode jedinstvene božićne ukrase.

Dodaje da to više i nisu klasične kuglice, već nostalgični ukrasi i neobični predmeti. Nadahnuće traži u knjigama za decu ili na internetu, alijoš uvek koristi stare dedine keramičke kalupe koji stoje na polici u njegovoj radionici uz ostale ručno izrađene šablone.

Na kraju da vam otkrijemo i to kada je okićena prva jelka u Srbiji
Sredinom 19. veka i Srbija prihvata tradiciju kićenja jelke Vlasnici prvih novogodišnjih jelki bile su bogate vojvođanske porodice, koje su ovu tradiciju preuzele od Austrougarske. Prva jelka na javnom mestu je zasijala u subotičkom obdaništu Lajoša Velđija 24. decembra 1859. godine, kada je stotine dece primilo simbolične novogodišnje poklončiće i pevalo novogodišnje pesme.