Putovanje na Mars,kakve bi posledice bile na ljudsko telo?

Svetske naučnike zabrinjava kakve bi posledice putovanje na Mars otavilo po ljudsko telo…Ljudske misije na Mars sledeći su veliki korak u istraživanju svemira, a NASA očekuje da bi ljudi prvi put na tu crenu planetu Mars mogli sleteti otprilike nakon 2030. godine.!

Ipa, putovanje na Mars nije poput leta u New York. Svemir je vrlo neprijateljsko okruženje za ljudski život, od izostanka gravitacije preko štetnog zračenja do nepostojanja smene dana i noći

Svemirske misije na Mars biće telesno i mentalno mnogo zahtevnije nego putovanja koja su ljudi poduzeli tokom 60 godina istraživanja svemira. Let do Marsa i nazad trajaće otprilike 14 meseci, a stvarna misija trajaće najmanje tri godine. Održavanje visokog nivoa kognitivnih sposobnosti i efikasan timski rad preduslovi su za siguran i uspešan ishod ovih misija.

Ipak nova studija, objavljena u časopisu Frontiers of Physiology, otkrila je da bi nedostatak gravitacije u takvim misijama mogao negativno uticati na kognitivne sposobnosti i emocionalno razumevanje astronauta.

Promene u ljudskom telu

Od prvih svemirskih misija bilo je jasno da izlaganje mikrogravitaciji, odnosno bestežinskom stanju dovodi do dramatičnih promena u ljudskom telu. To se odnosi na kardiovaskularni, mišićno-koštani i nervni sistem . Na Zemlji gravitaciju detektujemo uz pomoć vida i drugih organa, uključujući one u unutrašnjem uvu. Kada je naša glava uspravna, mali kamenčići u ušima – vestibularni otoliti – savršeno se uravnotežuju na viskoznoj tekućini. Ali kad pomaknemo glavu, gravitacija tera tekućinu da se pokreće i to šalje signal mozgu da je naša glava promenila položaj. Tokom svemirskog leta ovaj postupak više ne funkcioniše

Let u svemir čak može nepovoljno promeniti anatomiju mozga astronauta. Strukturne promene mozga primećene su kod astronauta nakon povratka s Međunarodne svemirske stanice (ISS). Promene se odnose na kretanje mozga prema gore unutar lobanje i smanjenu povezanost između područja na površini mozga, korteksa i onih unutar mozga. Još se ne zna kako ove promene utiču na ponašanje, ali naučnici rade na tome. Znamo da astronauti mogu patiti od dezorijentacije, percepcijskih iluzija, poremećaja ravnoteže i mučnine. Ali takvi se nalazi često baziraju na malim uzorcima.

Studija NASA-e

Nova NASA-ina studija istraživala je efekat mikrogravitacije na kognitivne performanse. Ali umesto da su 24 sudionika studije poslali u svemir, posali su ih u krevet. Uticaj određene vrste odmora u krevetu jednak je učincima mikrogravitacije i zato se dosta koristi u istraživanjima. Kad smo uspravni, telo i vestibularni otoliti stoje u istom smeru kao i gravitacija, a dok ležimo stoje pod pravim uglom

Sudionici studije su zbog toga morali ležati na leđima pod nagibom od šest stepeni, s glavom u nižem položaju od ostatka tela i tako gotovo dva meseca bez promjene položaja. Zamoljeni su da redovno obavljaju niz kognitivnih zadataka namenjenih astronautima i relevantnih za svemirske letove kako bi se procenili njihova prostorna orijentacija, pamćenje, ponašanje tokom rizika i emocionalno razumevanje drugih.

Rezultati su pokazali malo, ali sigurno usporavanje kognitivne brzine u zadacima koji uključuju senzorne i motoričke vještine. Čini se da je to u skladu s prijavljenim promenama gustoće moždanog tkiva u „senzomotornom korteksu“, odnosno primarnih senzornih i motoričkih područja mozga koja pomažu u obradi senzornih unosa i pokreta, uočenih nakon svemirskog leta. Sudionici su takođe imali poteškoća u prepoznavanju emocija kad su gledali lica ljudi.

Prilagođavanje gravitacijskim promenama zahtijeva vreme i napor. Iako su performanse na većini kognitivnih zadataka u početku opadale, nakon otprilike 60 dana ostale su nepromenjene tokom eksperimenta. Ali sposobnost prepoznavanja emocija nastavila se pogoršavati. Zapravo su sudionici postali pristrani prema negativnim emocijama, bilo je vervoatno da će tuđe izraze lica prepoznati kao ljutite i ređe će ih protumačiti kao srećne ili neutralne.

Važno otkriće

Ovo je važno otkriće. Sposobnost astronauta da budu britki i brzi u razmišljanju presudna je za svemirsku misiju. Takva je i sposobnost da međusobno ispravno „čitaju“ emocionalne izraze, s obzirom na to da moraju provesti puno vremena zajedno u malom prostoru. Svemirske agencije bi stoga trebale razmotriti odgovarajuću psihološku obuku pre misije, kao i psihološku podršku tokom leta kako bi taj rizik svele na minimum.

Poslednji napredak i ulaganje u raketnu tehnologiju otvaraju novo i uzbudljivo doba istraživanja svemira. Mikrogravitacija može biti duboko uznemirujuća i može na mnogo načina ugroziti izvebu. U susret svemirskim misijama na Mars, presudan je cilj istraživanja dobiti bolji uvid u to kako mikrogravitacija utiče na kognitivne sposobnosti i emocionalno zdravlje, kao i razviti odgovarajuću medicinsku i psihološku podršku za svemirske misije.